ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ( ΚΕΘΕΑ) ΕΚΠΕΜΠΕΙ SOS

Η αναλγησία απέναντι στο Κέντρο Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων, το ΚΕΘΕΑ, που από το 1983 προσφέρει με πενιχρά μέσα υψηλής ποιότητας υπηρεσίες θεραπείας σε χιλιάδες συμπολίτες μας – χρήστες εξαρτησιογόνων ουσιών, είναι παροιμιώδης. Εντελώς απροειδοποίητα στις 26/8/2011 κι ενώ το ΚΕΘΕΑ πορεύεται στη βάση εγκεκριμένου προϋπολογισμού, με 23 εκατ. € κρατική συμμετοχή για το 2011, αφαιρείται το 51% της επιχορήγησής του, πράγμα που σημαίνει ότι, πέραν των χρημάτων τα οποία έχουν ήδη δοθεί (49%) και αναλώθηκαν στις λειτουργίες του, δεν θα λάβει ούτε 1 € επιπλέον. Σημαίνει, δηλαδή, ότι χιλιάδες άνθρωποι για τους οποίους μεριμνά το Κέντρο δεν θα μπορούν να σιτίζονται, δεν θα έχουν στέγη και θεραπευτική φροντίδα και ότι οι εργαζόμενοι δεν θα πληρώνονται.

Τη δραματική αυτή κατάσταση παρουσίασαν σε συνέντευξη τύπου οι εκπρόσωποι όλων των συντελεστών του ΚΕΘΕΑ και συγκεκριμένα ο πρόεδρος κ. Γεράσιμος Νοταράς, ο κ. Χαράλαμπος Πουλόπουλος, διευθυντής, ο κ. Θανάσης Ζιούμπος, εκπρόσωπος των εργαζομένων και ο κ. Δημήτρης Γεωργιάδης, εκ μέρους του Συλλόγου Γονέων Εξαρτημένων Ατόμων.

Εξαιρετικές υπηρεσίες με ελάχιστο και διαφανή προϋπολογισμό

Το ΚΕΘΕΑ υποστήριξε το 2010

• 3.200 χρήστες στα Συμβουλευτικά του Κέντρα, τις πύλες του δικτύου υπηρεσιών του

• 1.700 άτομα σε Θεραπευτικές Κοινότητες και Κέντρα Κοινωνικής Επανένταξης

• 2.000 κρατούμενους χρήστες με προγράμματα συμβουλευτικής και θεραπείας στις φυλακές

• 1.700 χρήστες στο δρόμο με προγράμματα άμεσης πρόσβασης και βοήθειας

• 6.000 (μέλη οικογενειών με πρόβλημα χρήσης και εξάρτησης στους κόλπους τους

• 700 άτομα στα ειδικά προγράμματα για εξαρτημένους από το αλκοόλ και για μετανάστες

Όπως είπε ο κ. Νοταράς, όταν το ΚΕΘΕΑ καταθέτει κάθε Ιούνιο το πρόγραμμα της επόμενης χρονιάς, που έχει εκπονήσει σε συνεργασία με τις μονάδες του ξεκινώντας από τον Ιανουάριο, δεν παίζει και δεν κοροϊδεύει.

Από το 1983 ουδέποτε ξεπέρασε ούτε κατά 1 δραχμή ή 1 ευρώ τον προϋπολογισμό του.

Από το 2006 δεν έγινε καμία νέα πρόσληψη και οι σημερινές υπηρεσίες επωμίστηκαν την επέκταση των δραστηριοτήτων του ΚΕΘΕΑ, το οποίο, άλλωστε, δεν περίμενε κυβερνητική υπόδειξη για να επιδιώξει τον μεγαλύτερο δυνατό εξορθολογισμό των δαπανών του, ώστε να προσφέρει επιπλέον υπηρεσίες παρά τις περικοπές των χρημάτων από την έναρξη της κρίσης κατά 17,5 % . Σήμερα 20 επιπλέον τοπικές κοινωνίες ζητούν την παρέμβαση του ΚΕΘΕΑ και το ΚΕΘΕΑ δεν μπορεί ν’ ανταποκριθεί ούτε στις μέχρι σήμερα λειτουργίες του

Τα 23 εκατομμύρια ευρώ, που ήταν εγγεγραμμένα στο προϋπολογισμό για το 2011, αποτελούν την «κόκκινη γραμμή» για την εύρυθμη λειτουργία του Κέντρου και καλύπτουν πραγματικές και ανελαστικές δαπάνες.

Σε 17,8 εκατομμύρια ευρώ ανέρχονται οι δαπάνες μισθοδοσίας και προορίζονται για 525 μέλη προσωπικού, η συντριπτική πλειονότητα του οποίου βρίσκεται στην «πρώτη γραμμή», χωρίς να περιλαμβάνει βοηθητικό ή φυλακτικό προσωπικό, στελεχώνοντας 100 μονάδες σε 23 πόλεις και σε 15 σωφρονιστικά καταστήματα όλης της χώρας.

Σε 5,8 εκατομμύρια ευρώ ανέρχονται τα λειτουργικά έξοδα, δηλ. οι δαπάνες στέγασης, διατροφής και θέρμανσης στα προγράμματα.

Να σημειώσουμε ότι το ΚΕΘΕΑ καλύπτει μέρος των δαπανών του από δραστηριότητες αυτοχρηματοδότησης.

Σοβαρά και πολύπλευρα τα προβλήματα των εξαρτημένων ατόμων

Ο διευθυντής κ. Πουλόπουλος παρουσίασε σημαντικά στοιχεία  τόσο για τα προβλήματα των ατόμων που ζητούν θεραπεία, όσο και για την θεραπευτική φιλοσοφία του ΚΕΘΕΑ.
Οι βλαπτικές συνέπειες της συρρίκνωσης των θεραπευτικών φορέων απεξάρτησης θα είναι τραγικές

Οι εξαρτημένοι χρήστες είναι πολύ πιο επιβαρυμένοι από το γενικό πληθυσμό στον τομέα της ψυχικής και σωματικής υγείας, έχουν δέκα έως είκοσι φορές μεγαλύτερη θνησιμότητα σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό και δεκατέσσερις φορές περισσότερες απόπειρες αυτοκτονίας. Βιώνουν εκτεταμένο κοινωνικό αποκλεισμό και έχουν έλλειψη βασικών πόρων, εφοδίων και αγαθών σε πολλά επίπεδα που τους κρατούν καθηλωμένους στην εξάρτηση και στο φαύλο κύκλο του εγκλήματος.

Στις σημερινές συνθήκες τα προβλήματα αυτά αναμένεται να γίνουν εντονότερα. Η οικονομική κρίση συνεπάγεται επιδείνωση των προβλημάτων και των ασθενειών που σχετίζονται με τη χρήση ουσιών (ηπατίτιδες, HIV, φλεγμονές), ενδεχόμενη στροφή σε πιο οικονομικούς αλλά και επικινδυνότερους τρόπους χρήσης των ουσιών, μείωση του κινήτρου για ένταξη και παραμονή σε θεραπεία, λόγω απουσίας θετικής προοπτικής, και αύξηση των δυσκολιών κατά την κοινωνική επανένταξη.

Είναι προφανές ότι η αποτελεσματική θεραπεία της εξάρτησης και η επανένταξη του ατόμου στην κοινωνία προϋποθέτουν σφαιρική υποστήριξη για την αντιμετώπιση όλων των προβλημάτων τους και δεν αρκεί η χορήγηση ενός υποκατάστατου, είτε αυτό δίνεται στα νοσοκομεία είτε στα φαρμακεία. Απαιτείται παράλληλη ψυχοκοινωνική στήριξη, η οποία δεν αποτελεί πολυτέλεια αλλά αναγκαιότητα ακόμα και σε περίοδο οικονομικής κρίσης, γιατί η πλειονότητα των εξαρτημένων, χωρίς ψυχοκοινωνική στήριξη, κινδυνεύει να βρεθεί ξανά στο δρόμο και, χωρίς διαδικασίες ελέγχου, ενδεχομένως στην παράλληλη χρήση παράνομων ουσιών.

Τονίζεται ότι οι δημόσιοι φορείς απεξάρτησης πλήττονται από τις περικοπές, συνεχίζουν να αλωνίζουν οι διάφορες ιδιωτικές κλινικές, οι οποίες τώρα θα επιχειρήσουν να καλύψουν το κενό που δημιουργείται από τη συρρίκνωση της δημόσιας, δωρεάν θεραπείας των εξαρτήσεων.

Μικρό συγκριτικά το κόστος της απεξάρτησης

Κάθε πολιτική που οδηγεί τους χρήστες να παραμένουν στο δρόμο και στη χρήση συνεπάγεται για την κοινωνία:

  • Αύξηση στη χρήση των υπηρεσιών υγείας, των υπηρεσιών κοινωνικής πρόνοιας και των κοινωνικών επιδομάτων, η οποία ακολουθείται από αντίστοιχη αύξηση του κόστους των παραπάνω υπηρεσιών και συνολικότερα του κράτους πρόνοιας.
  • Αυξημένη παραβατικότητα που οδηγεί σε αύξηση του κόστους του συστήματος δίωξης και απονομής της ποινικής δικαιοσύνης.
  • Αυξημένα ποσοστά οικογενειακής βίας, παιδικής κακοποίησης και παραμέλησης.
  • Αύξηση των πιθανοτήτων μετάδοσης σεξουαλικών μεταδιδόμενων και άλλων νοσημάτων.
  • Αύξηση των κινδύνων για διεύρυνση της χρήσης ουσιών.
  • Όξυνση των κοινωνικών προβλημάτων όπως ο κοινωνικός στιγματισμός και αποκλεισμός αλλά και αυξημένα προβλήματα δημόσιας ασφάλειας και κοινωνικής παρενόχλησης.                                                        

Αντίθετα, η απεξάρτηση και η επανένταξη στην κοινωνία συνεπάγονται μείωση των παραπάνω δεικτών και εξοικονόμηση πόρων. Με κάθε μια νομισματική μονάδα που δίνεται στη θεραπεία εξοικονομούνται μέχρι και 23 από τη μείωση των επιπτώσεων της εξάρτησης. Η απεξάρτηση κοστίζει λιγότερο από την παραμονή στη χρήση και τη φυλάκιση. Σύμφωνα, μάλιστα, με τον ΟΗΕ, το κόστος της φυλάκισης είναι 8 φορές υψηλότερο από το κόστος ενός προγράμματος εξωτερικής παρακολούθησης που λειτουργεί στην κοινωνία και 4 φορές υψηλότερο  από το  κόστος ενός προγράμματος διαμονής, ενώ συγχρόνως επιδεινώνει την ψυχοκοινωνική κατάσταση των κρατούμενων χρηστών, οι οποίοι, χωρίς θεραπεία, παρουσιάζουν υψηλά ποσοστά υποτροπής στη χρήση και την παραβατικότητα μετά την αποφυλάκιση.

Εργαζόμενοι και οικογένειες

Ο κ. Ζιούμπος, εκπρόσωπος των εργαζομένων, μίλησε εκ μέρους αυτών που αφοσιώνονται ψυχή τε και σώματι στη θεραπεία, στηρίζοντας έμπρακτα, ως εργαζόμενοι, τις αρχές της κοινωνικής αλληλεγγύης, της αξιοπρέπειας και της ισότητας δικαιωμάτων.

 Το διακύβευμα, είπε ο κ. Ζιούμπος, είναι αν θα συνεχίζει να υπάρχει η απεξάρτηση, ένα σύνθετο ψυχοκοινωνικό πρόβλημα που δεν περιορίζεται μόνο στη μη προσβασιμότητα στις ουσίες. Η μονομερής στήριξη στα υποκατάστατα  ισοδυναμεί με ασπιρίνη στη θεραπεία του καρκίνου. Σήμερα γίνονται συντρίμμια το κράτος πρόνοιας και η απεξάρτηση και τα συντρίμμια αυτά θα μαζέψουν οι ιδιώτες για τους έχοντες και η αστυνομία για τους μη έχοντες.

Το πρόβλημα είναι στην πόρτα όλων και περιμένει, τόνισε ο κ. Γεωργιάδης εκ μέρους του Συλλόγου Γονέων Εξαρτημένων Ατόμων. Το ΚΕΘΕΑ προσφέρει υπηρεσίες στις οικογένειες για να μπορούν να στηρίζουν την απεξάρτηση του μέλους τους που είναι χρήστης. Όρισε τους εργαζόμενους ως  ταγμένους μοναχούς, με αφοσίωση στη θεραπεία και τους θεραπευόμενους και θύμισε ότι οι χρήστες είναι κυρίως παιδιά 13 – 21 ετών.

Μετά τις κινητοποιήσεις των εργαζομένων στα Κέντρα Ψυχικής Υγείας, την κατάληψη του ΟΚΑΝΑ από τους εργαζομένους και τη δημοσιοποίηση της δραματικής κατάστασης του ΚΕΘΕΑ, η κυβέρνηση δήλωσε, ανεπίσημα, ότι θα δοθούν χρήματα σε ένα κοινό λογαριασμό για τους 3 φορείς. Προφανώς, εννοεί ένα μέρος των χρημάτων, ενώ ήδη  οι προϋπολογισμοί των 3 φορέων ήταν εξαιρετικά περιορισμένοι. Το πρόβλημα για το ΚΕΘΕΑ παραμένει και, όπως τόνισε ο πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του, ο ετήσιος προϋπολογισμός των 23 εκατ. € είναι ο ελάχιστος, γι’ αυτό αποτελεί «κόκκινη γραμμή».

Ελένη Πορτάλιου