Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Εποχή, 03-19-2011

 Τη Δευτέρα 14 Μαρτίου, αξημέρωτα, ο εθνικός μας εργολάβος ΑΚΤΩΡ εμφανίστηκε με πλήρη εξάρτηση –τρεις τεράστιους εκσκαφείς– στην πλατεία του Α΄ Νεκροταφείου για να ξεκινήσει την κατασκευή υπόγειου γκαράζ, σε ιδιοκτησία του δήμου της Αθήνας.

  Η κινητοποίηση και μαζική παρουσία των κατοίκων του Μετς απέτρεψε το έγκλημα, που επιχείρησε να επιβάλει πραξικοπηματικά το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών με την παραχώρηση της ιδιοκτησίας του δήμου στον εργολάβο. Το υπουργείο είχε ήδη επιχειρήσει, με παρέμβασή του στο προηγούμενο δημοτικό συμβούλιο, να πείσει για το συγκεκριμένο έργο, συνάντησε όμως σθεναρή αντίσταση και ομόφωνη απόρριψη των σχεδίων του. Έτσι, το θέμα πάγωσε. Ξαφνικά, λοιπόν, χωρίς καμία απόφαση του σημερινού δημοτικού συμβουλίου, έγινε κυριολεκτικά επίθεση στην πλατεία του Α΄ Νεκροταφείου.

    Όταν το Σαββατοκύριακο διέρρευσαν πληροφορίες για την προετοιμαζόμενη έναρξη εργασιών, η Επιτροπή Κατοίκων και η Ανοιχτή Πόλη αναζητήσαμε επίμονα τον δήμαρχο κ. Καμίνη. Όμως, τόσο ο ίδιος όσο και το προσωπικό του γραφείου του, είχαν εξαφανιστεί. Μάθαμε ότι σε σύσκεψη της πλειοψηφούσας παράταξης, που επιδιώχθηκε να γίνει με την παρουσία του εργολάβου, υπήρχαν απόψεις θετικές υπέρ του γκαράζ μεταξύ αυτών και του κ. δημάρχου. Ευτυχώς αντέδρασαν σύμβουλοι της πλειοψηφίας και το εσωτερικό τοπίο δεν ξεκαθάρισε. Έτσι, χωρίς απόφαση του δημοτικού συμβουλίου –αφού το συμβούλιο δεν συνήλθε– που να παραχωρεί την ιδιοκτησία του δήμου για το συγκεκριμένο έργο, ο ΑΚΤΩΡ επιχείρησε να ξεκινήσει εκσκαφές, οι οποίες συνεπάγονται σε πρώτο στάδιο την καταστροφή 144 δένδρων. Μ’ άλλα λόγια, την περασμένη Δευτέρα το πρωί, με ανοχή (ή μήπως συνενοχή;) του δημάρχου Αθηναίων και όσων συντάσσονται μαζί του, το γκαράζ στο Α΄ Νεκροταφείο θα είχε ξεκινήσει. Μαζί με την πλατεία θα είχε πληγεί βάναυσα και η στοιχειώδης δημοκρατική λειτουργία του δημοτικού συμβουλίου της Αθήνας.

    Πέραν της αδιανόητης επέμβασης σε ξένη ιδιοκτησία, το συγκεκριμένο έργο είναι απαράδεκτο για πολλούς λόγους, που έχουν αναλυθεί διεξοδικά.

1. Ο χώρος στάθμευσης είχε χωροθετηθεί στην πλατεία του Α΄ Νεκροταφείου λόγω Ολυμπιακών Αγώνων, που επέβαλαν ένα καθεστώς έκτακτης ανάγκης στον πολεοδομικό και χωροταξικό σχεδιασμό, με παραβιάσεις του ΡΣΑ και των συναφών σχεδίων. Όμως, ο σχετικός νόμος  2947/01 είχε περιορισμένη ισχύ και η οικοδομική άδεια του υπό κατασκευή υπόγειου γκαράζ εκδόθηκε κατά παράβαση του  Ν 2502/92  αρθ.8. § 1 (ΦΕΚ 520Δ/99).

    2. Το Α΄ Νεκροταφείο εξυπηρετείται σήμερα με τρόπο ολοκληρωμένο από όλα τα δημόσια μέσα μεταφοράς (μετρό, τραμ, τρόλεϊ, λεωφορεία). Από τη γύρω περιοχή διέρχονται 24 συγκοινωνιακές γραμμές, υπάρχει στάση ταξί και δύο ιδιωτικοί χώροι στάθμευσης σε μικρή απόσταση, οι οποίοι υπολειτουργούν. Για την αποφυγή της παράνομης στάθμευσης και την εξυπηρέτηση των κατοίκων της περιβάλλουσας περιοχής, πρέπει να εφαρμοστεί η ελεγχόμενη στάθμευση.

3. Το Α΄ Νεκροταφείο εντάσσεται στο σχέδιο ενοποίησης των αρχαιολογικών χώρων και συγκεκριμένα στην ευρύτερη περιοχή του Αρδηττού, και του Παναθηναϊκού Σταδίου. Πολύ πρόσφατα η υπουργός ΥΠΕΚΑ εξήγγειλε την πεζοδρόμηση της Β. Όλγας, η οποία αλλάζει εκ βάθρων και το σημερινό κυκλοφοριακό δίκτυο. Σ’ αυτό το σχέδιο εντάσσεται το υλοποιηθέν ήδη δίκτυο πεζοδρόμων στο Μετς (Μαλάμου, Χαρβούρη, Μηνιάτη, Θεοτόκη), που οδηγεί από το Α΄ Νεκροταφείο στον Αρδηττό και το Παναθηναϊκό Στάδιο. Το γκαράζ στο Α΄ Νεκροταφείο είναι απολύτως ασύμβατο με την ενοποίηση αυτή  και τις εκτεταμένες πεζοδρομήσεις, οι οποίες εξυπηρετούν,  πλην της ανάδειξης της ιστορικής πόλης των Αθηνών, την πολιτική της βιώσιμης κινητικότητας.

4. Συναφής με τα παραπάνω είναι η επιλογή της μελλοντικής διακοπής  της λειτουργίας του κοιμητηρίου και μετατροπής του Α΄ Νεκροταφείου σε μνημείο-υπαίθριο μουσείο γλυπτικής του 19ου αιώνα, καθώς στο χώρο του περιλαμβάνονται σημαντικά έργα μεγάλων δημιουργών (Χαλεπάς, Φιλιππότης, κ. ά.). Η πλατεία δεν αποτελεί, λοιπόν, έναν οποιοδήποτε δημόσιο χώρο αλλά ένα πράσινο προθάλαμο εισαγωγής στη ζώνη εισόδου του νεκροταφείου, που έχει σχεδιάσει ο αρχιτέκτονας Άρης Κωνσταντινίδης.

5. Στην περιοχή του Α΄ Νεκροταφείου, έγκριτοι αρχαιολόγοι διαβεβαιώνουν ότι οι ανασκαφές θα οδηγήσουν σε σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα και το υπόγειο γκαράζ δεν θα μπορέσει και ως εκ τούτου να πραγματοποιηθεί. Ταυτόχρονα, εγείρονται θέματα που αφορούν στη διατάραξη του υδροφόρου ορίζοντα στην περιοχή, η  οποία γειτνιάζει με το Άλσος Λογγίνου, εφ’ όσον πραγματοποιηθούν  έργα στο υπέδαφος. Η βλάστηση της πλατείας του Α΄ Νεκροταφείου είναι συνέχεια αυτής του Άλσους και φιλοξενεί δεκάδες είδη πουλιών –ακόμα και αηδόνια.

   6. Είναι φανερό από τα παραπάνω ότι η εμμονή στην κατασκευή υπόγειου χώρου στάθμευσης μπροστά στο μνημείο γλυπτικής του Α΄ Νεκροταφείου, με καταστροφή της πλατείας και της πυκνής βλάστησης που αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα του, δεν προκύπτει από καμιά ανάγκη εξυπηρέτησης  των κατοίκων και καλύτερης λειτουργίας της πόλης. Αντίθετα, το γκαράζ αποτελεί μια χρήση απολύτως ασύμβατη με το σύγχρονο πνεύμα ανάπλασης των κεντρικών περιοχών της Αθήνας και τις αρχές της βιώσιμης κινητικότητας.

Από το έργο θα ωφεληθεί μόνον ο κατασκευαστής στον οποίο θα παραχωρηθεί δωρεάν δημοτική γη και θα δοθεί επιδότηση 4.000 € ανά θέση στάθμευσης. 

Ελένη Πορτάλιου

δημοτική σύμβουλος Αθήνας με την Ανοιχτή Πόλη.