Η πεζοδρόμηση της Πανεπιστημίου υπήρχε σαν αντίληψη στο ΡΣΑ επί προεδρίας Πολύζου στον ΟΡΣΑ, αλλά δεν είχε απασχολήσει κανένα, λόγω των πολλών σοβαρότατων θεμάτων του νέου ΡΣΑ, το οποίο και δεν ψηφίστηκε.

Αντιθέτως, όταν η πεζοδρόμηση της Πανεπιστημίου είχε τεθεί δημόσια μαζί με άλλα μικρά, αρχιτεκτονικής κλίμακας έργα, επί υπουργίας Μπιρμπίλη, υπήρξε πλήθος αντιδράσεων από διαφορετικές αφετηρίες. Στο δήμο Αθηναίων η ανεπίσημη συζήτηση στεκόταν στον παραλογισμό διάθεσης ενός προυπολογισμού 300εκ. για ένα έργο που κανείς δεν θεωρούσε αναγκαίο. Το κόστος των 300εκ. οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην επέκταση του τραμ μέχρι τον Προμπονά.

Πολύ γρήγορα, οι αρχιτεκτονικού χαρακτήρα παρεμβάσεις εξωραϊσμού του φθίνοντος οικονομικά και παρακμάζοντας κέντρου ξεχάστηκαν και ο δήμος, σε συνεργασία με τους υπουργούς δημόσιας τάξης, πέρασε σε σχέδια καταστολής/εκκένωσης του ιστορικού κέντρου από τους μετανάστες και άλλες ευάλωτες και ευπαθείς ομάδες, που εξέθεταν σε κοινή θέα την πραγματικότητα της Αθήνας – μιας πόλης σε ανθρωπιστική κρίση.

Οι χρήστες εξαρτησιογόνων ουσιών έγιναν μπαλάκι της αστυνομίας, μετακινούμενοι σε διαφορετικά σημεία της πόλης, υπήρξαν ορισμένες σκούπες για την πορνεία σε κεντρικά σημεία, γύρω από την αγορά, και προτάσεις να φύγουν τα συσσίτια των φτωχών και άλλες σχετικές δομές του δήμου από την Πειραιώς και την Αθηνάς.

Ετοιμάστηκε σχέδιο νόμου για τον περιορισμό των διαδηλώσεων και σταδιακά οι αστυνομικές επεμβάσεις πήραν χαρακτήρα πογκρόμ. Χιλιάδες μετανάστες οδηγήθηκαν στην Αμυγδαλέζα και την Κόρινθο, όπου σήμερα εξεγείρονται και αυτοκτονούν γιατί δεν αντέχουν το φρικτό εγκλεισμό στα στρατόπεδα συγκέντρωσης.

Το υπαίθριο εμπόριο εξοντώθηκε κυριολεκτικά, δεν υπάρχουν πια αλλοδαποί μικροπωλητές σε κανένα σημείο του κέντρου και μέχρι την ΑΣΟΕΕ. Η γνωστή έφοδος ΕΛΑΣ και δημοτικής αστυνομίας στο Θησείο οδήγησε στη δολοφονία του Σενεγαλέζου μικροπωλητή, που πήδηξε καταδιωκόμενος στο κενό, πάνω στις γραμμές του τρένου.

Μια νέα μάχη της εξουσίας κατά των φτωχών και εξαθλιωμένων δόθηκε με μαζικές συλλήψεις από το ΚΕΕΛΠΝΟ. Οι χρήστες εξαρτησιογόνων ουσιών οδηγήθηκαν στην Αμυγδαλέζα, όπου και υπέστησαν αναγκαστικές παράνομες αιμοληψίες. Πρόσφατα έγιναν συλλήψεις αστέγων από το κέντρο της πόλης, οι οποίοι οδηγήθηκαν στα αστυνομικά τμήματα της περιφέρειας και στη συνέχεια αφέθηκαν αβοήθητοι δεκάδες χιλιόμετρα μακριά από τα στέκια τους.

Εν τω μεταξύ, το ιστορικό κέντρο καταρρέει και η ύφεση πλήττει όλα τα είδη καταστημάτων μικρού και μεσαίου μεγέθους και τους χώρους ψυχαγωγίας και πολιτισμού. Η άποψη ότι το εμπόριο θα ανακτήσει ένα κομμάτι από την πίτα, που τάχα υφαρπάζουν οι κάθε είδους μικροπωλητές, δεν έχει πραγματική βάση. Τα έσοδα που, ενδεχομένως, χάνουν αποτελούν αμελητέο ποσοστό του τζίρου των καταστημάτων, ο οποίος κυριολεκτικά έχει καταρρεύσει.

Μεγάλα τμήματα του κέντρου όπως ο Ψυρρής είναι σχεδόν νεκρά, αφού με τις αγοραίες πολιτικές είχαν εκδιωχθεί η μικρή παραγωγή και η κατοικία. Το ιστορικό εμπορικό τρίγωνο αλλάζει χαρακτήρα, το ακριβό εμπόριο υποχωρεί έναντι του εμπορίου που απευθύνεται σε χαμηλά εισοδήματα. Η Αιόλου φθίνει, ενώ στην ευρύτερη περιοχή της Ομόνοιας, πλατείας Θεάτρου, Πειραιώς, Βάθης, η όποια δραστηριότητα αφορά αλλοδαπούς ή ντόπιους πολύ χαμηλών εισοδημάτων.

Η Αθήνα στενάζει από τα μνημόνια, πολιορκείται από τους κατασταλτικούς μηχανισμούς, συμβιώνει με την απελπισία και ταυτόχρονα στεγάζει αντιδράσεις και κινητοποιήσεις των αποκλεισμένων.

Σ’ αυτή τη ζοφερή πραγματικότητα το Rethink Athens αποτελεί έναν επικοινωνιακό αντιπερισπασμό και, ταυτόχρονα, ένα τρόπο να μεταφερθούν οι πόροι του ΕΣΠΑ σ’ ένα «ευγενές» έργο που εντυπωσιάζει. Είναι χαρακτηριστικό ότι για το αρχιτεκτονικό διαγωνισμό κινητοποιήθηκε πριν ένα χρόνο όλο το πολιτικό προσωπικό της χώρας: ο πρόεδρος της δημοκρατίας, ο πρωθυπουργός, οι αρχηγοί των κομμάτων, οι συναρμόδιοι υπουργοί. Με τον brand name του Ιδρύματος Ωνάση ως χορηγού και με ένα ευπρόσιτο έργο πράσινου και πεζοδρόμησης, το κυρίαρχο πολιτικό σύστημα προσπάθησε να απαντήσει στο μαρασμό του κέντρου με τη γνωστή θεωρία του εξωραϊσμού, που φέρεται ότι αναζωογονεί πολλαπλώς μια παρηκμασμένη περιοχή της πολύς, αφού, βέβαια, έχει προηγηθεί και θα ακολουθήσει ένας εξευγενισμός, στα καθ’ ημάς gentrification, ο οποίος αφορά στην αλλαγή της κοινωνικής σύνθεσης του πληθυσμού και στην απομάκρυνση των λαϊκών τάξεων από το κέντρο. Είναι σίγουρο, ότι ακόμα και αν πραγματοποιηθεί η ανάπλαση της Πανεπιστημίου, δεν πρόκειται να αιμοδοτήσει με χρήμα το ιστορικό κέντρο γιατί οι καταναλωτές εξοντώθηκαν από τα μνημόνια. Το πολύ -πολύ να γίνει ανακατανομή υπέρ της Πανεπιστημίου ενός πολύ μικρού ποσοστού της κατανάλωσης των κατοίκων εύπορων προαστίων.

Σημεία ομιλίας από την εκδήλωση που έγινε στον Πολυχώρο Αλληλεγγύης και Πολιτισμού της Ανοιχτής Πόλης