ΚΙΝΗΜΑ ΕΙΡΗΝΗΣ, ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΑΝΟΙΧΤΩΝ ΣΥΝΟΡΩΝ

ΣΕ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΗ

της Ελένης Πορτάλιου, 17/12/2015

Απέναντι στις πολεμικές εκστρατείες των ιμπεριαλιστών και τη μηδενιστική εγκληματική τρομοκρατία του ISIS, η δική μας απάντηση εξακολουθεί να αντλεί από τις αρχές και τις αξίες της πολιτικής δημοκρατίας, του κοσμικού κράτους, της θρησκευτικής ελευθερίας, των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων. Απέχουμε, όμως, όπως φαίνεται, πολλά έτη φωτός από την επικράτηση της ειρήνης με δικαιοσύνη στη διακεκαυμένη ζώνη της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής.

Από την επίθεση στους Δίδυμους Πύργους της Αλ Κάϊντα στις 11 Σεπτεμβρίου 2001 και την εισβολή που ακολούθησε των ΗΠΑ στο Ιράκ, μια χώρα που δεν είχε καμία σχέση με την επίθεση αυτή, έχουν περάσει πολύ περισσότερα από 10 χρόνια. Το αντιπαγκοσμιοποιητικό κίνημα, που είχε ξεκινήσει το 1999 στο Σηάτλ, έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία ενός παγκόσμιου αντιπολεμικού κινήματος το οποίο στις 15 Φλεβάρη 2003 μετρούσε χιλιάδες διαδηλώσεις και εκατομμύρια διαδηλωτών σ’ όλο τον κόσμο. Παρ’ όλ’ αυτά δεν σταματήσαμε τη μηχανή του πολέμου στο Ιράκ.

Στη διάρκεια των χρόνων που ακολούθησαν η Μέση Ανατολή και η Βόρεια Αφρική έχουν βυθιστεί στο χάος επιθετικών ιμπεριαλιστικών πολέμων, εμφύλιων συγκρούσεων και δολοφονικού θρησκευτικού φανατισμού, ενώ επικρατούν σκληρά δικτατορικά καθεστώτα. Η αυτοδιάθεση, η ελευθερία, η δημοκρατία και το δίκαιο των λαών έχουν ισοπεδωθεί μαζί με δεκάδες πόλεις και χιλιάδες χωριά. Εκατομμύρια πρόσφυγες είναι ανέστιοι σε στρατόπεδα στις παρακείμενες χώρες της Συρίας και όσοι μπορούν επιχειρούν να περάσουν στην Ευρώπη διασχίζοντας το Αιγαίο και τη Μεσόγειο, συχνά με τίμημα τη ζωή τους.

Οι παγκόσμιες μαζικές κινητοποιήσεις κατά της εισβολής στο Ιράκ, που συγκρότησαν το αντιπολεμικό κίνημα, έδωσαν λίγα χρόνια αργότερα – στις αρχές της δεκαετίας 2010 – τη σκυτάλη στις μαζικές δημοκρατικές επαναστάσεις, εξεγέρσεις και αντιστάσεις οι οποίες δημιούργησαν την Αραβική Άνοιξη. Αίγυπτος, Συρία, Υεμένη, Τυνησία, βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή. Ακολούθησαν Μπαχρέϊν, Ιορδανία, Αλγερία, Ιράν, Ιράκ, Ομάν. Μικρότερες κινητοποιήσεις έγιναν σε Τζιμπουτί, Κουβέιτ, Λίβανο, Σαουδική Αραβία, Σουδάν.

Αυτές οι γενικευμένες δημοκρατικές εξεγέρσεις των αραβικών λαών σκόπευαν στην πτώση των δικτατορικών καθεστώτων που θα αποτελούσε και τη βασική συνθήκη αποτροπής των πολέμων. Παρά ορισμένες νίκες οι κοινωνικοί αυτοί αγώνες ηττήθηκαν τελικά. Την ήττα της Αραβικής Άνοιξης ακολούθησαν οι συνήθεις επεμβάσεις και η πολιτική των δυτικών, αργότερα και της Ρωσίας, για τη διασφάλιση των συμφερόντων τους στην περιοχή. Υποδαύλισαν εμφύλιες συγκρούσεις και ωμότητες θρησκευτικών φονταμενταλιστών ενώ στήριξαν αιμοσταγή δικτατορικά καθεστώτα. Εν ολίγοις, η Αραβική Άνοιξη πνίγηκε στο αίμα με εξαίρεση την Τυνησία. Πάνω από τις εξεγέρσεις επιβλήθηκε γενικευμένο χάος ή σιγή νεκροταφείου.

Μετά την τρομοκρατική δολοφονική επίθεση του ISIS στο Παρίσι οι τοπικοί πόλεμοι παίρνουν νέα τροπή. Οι σχεδιασμοί των δυτικών αφορούν αρχικά τη Συρία και τον έλεγχο του ISIS, που υπήρξε δημιούργημά τους, ενδεχομένως σε συμμαχία με τη Ρωσία. Όλοι αυτοί προς το παρόν «επιχειρούν» ανεξέλεγκτα καταστρέφοντας τη χώρα. Μέσα από το γενικευμένο χάος που επικρατεί και τα δυσεπίλυτα μείζονα προβλήματα της περιοχής – μεταξύ αυτών η αναγνώριση και η ασφάλεια του Παλαιστινιακού κράτους – δεν φαίνεται ότι μπορούν να προκύψουν σύντομα λύσεις ειρήνευσης, δημοκρατίας και δικαιοσύνης. Ήδη τα δυτικά επιτελεία υπολογίζουν μια δεκαετία συγκρούσεων και αστάθειας στη Μέση Ανατολή και δύο δεκαετίες στην Αφρική.

Δεν είναι στόχος μου και ούτε μπορώ να αναλύσω τα γεωστρατηγικά δεδομένα. Θέλω, όμως, να θέσω δύο ζητήματα : Το πρώτο αφορά στη δημιουργία ενός πανευρωπαϊκού αντιπολεμικού και για την εγκαθίδρυση δημοκρατικών καθεστώτων κινήματος. Το δεύτερο αφορά στην αλληλεγγύη απέναντι στα θύματα των συγκρούσεων, στους πρόσφυγες και τους μετανάστες που κατακλύζουν τη χώρα μας και χτυπούν την πόρτα της Ευρώπης.  11 εκατομμύρια είναι οι πρόσφυγες της Συρίας. Έχουν μετακινηθεί εντός της χώρας, στην Ιορδανία, την Τουρκία και τον Λίβανο.

Οι λαοί της Ευρώπης που στέκονται αλληλέγγυοι στους αραβικούς λαούς – ανάμεσά τους ο ελληνικός – πρέπει να εργαστούν ταυτόχρονα ενάντια στον πόλεμο, υπέρ των ανοιχτών συνόρων και για τη δημοκρατία στις χώρες της Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής.

Η Ελλάδα είναι το όριο της Ευρώπης με τη διακεκαυμένη ζώνη της Μέσης Ανατολής. Ο ένας ισχυρός ευρωπαϊκός πόλος – η Γαλλία – δύναμη αποικιοκρατική και ιμπεριαλιστική – εμπλέκεται ήδη στη Συρία και ευρύτερα στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική. Πρόσφατα εισέρχεται στον πόλεμο η Γερμανία, αν και περιθωριακά ως προς τις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Με δεδομένη ήδη την εμπλοκή των ΗΠΑ, της Ρωσίας και της Τουρκίας, προκύπτει ότι η όποια διευθέτηση στη Συρία και την ευρύτερη περιοχή θα απαιτήσει χρόνο, πολύ αίμα και πολλά ακόμη δάκρυα. Το προσφυγικό κύμα θα ενταθεί και θα προσκρούσει στην πολιτική αναχαίτισής του και περιορισμένης υποδοχής προσφύγων από Συρία, Αφγανιστάν, Ιράκ σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες. Ο βασικός αντίπαλός μας στο προσφυγικό είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση που, μαζί με τις άλλες μεγάλες δυνάμεις, έχει την ευθύνη για τη συνέχιση των συγκρούσεων ενώ ταυτόχρονα διατηρεί τα σύνορά της κλειστά και δεν καλύπτει ούτε τις στοιχειώδεις, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, υποχρεώσεις απέναντι στα κύματα των προσφύγων.

Ο ελληνικός λαός, μέσα από ένα συγκλονιστικό μαζικό κίνημα αλληλεγγύης, με επιτροπές σε όλη σχεδόν τη χώρα και επιτόπου στα νησιά, ανέλαβε μεγάλο μέρος της διάσωσης, υποδοχής, περίθαλψης, διατροφής των προσφύγων. Αυτή η λαϊκή αποδοχή και η ανθρωπιστική στάση της κυβέρνησης αρχικά απέτρεψαν τις ρατσιστικές φωνές και τις εχθρικές πράξεις εναντίον προσφύγων και μεταναστών. Ήδη, όμως, συντελείται μια μεγάλη αλλαγή. Η Ελλάδα βρίσκεται σε εξαιρετικά δύσκολη θέση. Παρίας των ισχυρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης μετά την υπογραφή και του τρίτου μνημονίου, δέχεται μεγάλες πιέσεις για να επωμιστεί ρόλο χωροφύλακα στα θαλάσσια και χερσαία σύνορα της Ευρώπης. Αναλαμβάνει εκ των πραγμάτων ρόλο υποδοχής προσφύγων που κατευθύνονται στις Ευρωπαϊκές χώρες και μεταναστών που συνεχώς πολλαπλασιάζονται. Η Ευρωπαϊκή Ένωση όχι μόνο δεν συνδράμει οικονομικά αλλά απειλεί με έξοδο της χώρας μας από τη συνθήκη Σένγκεν, ενισχύει την Τουρκία στις διμερείς διαφορές με την Ελλάδα και πιέζει να ασκηθούν κατασταλτικές πολιτικές με κάθε τίμημα. Εν τω μεταξύ οι ρατσιστικές φωνές ενισχύονται και πολλαπλασιάζονται. Δεξιά και ακροδεξιά σηκώνουν κεφάλι. Κάνουν αντιπολίτευση θεωρώντας τους θανάτους στο Αιγαίο παράπλευρες απώλειες και τους φράκτες ιδανική λύση.

Ένα δεύτερο κύμα αλληλεγγύης στους πρόσφυγες με προβολή του βασικού αιτήματός μας των ανοιχτών συνόρων, ένα κίνημα που θα στοχοποιεί και θα ενοχοποιεί την Ευρώπη – φρούριο, θα ασκεί κριτική στην ελληνική κυβέρνηση χωρίς να ταυτίζεται με την αντίδραση και θα πιέζει για λύσεις όχι μόνο ελληνικές αλλά ευρωπαϊκές, είναι η μόνη απάντηση στο δράμα του πολέμου και της προσφυγιάς.

Το ευρωπαϊκό αντιπολεμικό κίνημα, για το οποίο έλεγα πριν, θα πρέπει να κινηθεί ανάλογα με αίτημα να σταματήσει τώρα ο πόλεμος στη Συρία και τα σύνορα της Ευρώπης να μείνουν ανοιχτά για πρόσφυγες και μετανάστες. Ήδη σε ορισμένες Ευρωπαϊκές χώρες εμφανίζονται αντιπολεμικές κινητοποιήσεις ενώ χιλιάδες αλληλέγγυοι/ες αγωνίζονται ν’ ανοίξουν τα σύνορα, σπεύδουν να υποδεχθούν και να στηρίξουν τους πρόσφυγες. Το μέλλον διαρκεί πολύ. Ας εργαστούμε για την ειρήνη, τη δημοκρατία, τη δικαιοσύνη, όπως κάναμε πάντα.