Δημοσιεύτηκε στην Εποχή,  20/10/2006

Η ανανεωτική ριζοσπαστική και οικολογική αριστερά, σε όλη τη χώρα, διαμόρφωσε και ανέδειξε αυτόνομα το αυτοδιοικητικό της πρόσωπο, πολιτικοποίησε τα θέματα της καθημερινής ζωής, επικοινώνησε με τις τοπικές κοινωνίες και με πίστη στις ιδέες της και του αγώνες των ενεργών πολιτών κέρδισε την εμπιστοσύνη του κόσμου στην κάλπη.

Το ευνοϊκό αποτέλεσμα προοπτικής, το πρώτο βήμα σ’ ένα δρόμο που ανοίγουμε περπατώντας, δεν προέκυψε τυχαία. Για πολλά χρόνια τώρα ομάδες πολιτών, ανάμεσά τους πολλοί άνθρωποι του χώρου μας, κάνουν καθημερινά πολιτική. Οργανώνουν, εκεί που κατοικούν, μικρές ή ευρύτερες αντιστάσεις στη νεοφιλελεύθερη πολιτική, όπως εκφράζεται στη συρρίκνωση του δημόσιου χώρου, των κοινωνικών υποδομών και των θεσμών και διαδικασιών που υποστασιοποιούν την έννοια του πολίτη. Συνδέοντας το τοπικό με το γενικό, μιλώντας για τα προβλήματα και τις αιτίες των προβλημάτων, είναι γνώριμοι στη γειτονιά τους, στο σχολείο των παιδιών τους, στους συλλόγους, τις επιτροπές και τις λαϊκές συναθροίσεις που, κόντρα στο ρεύμα, αναβιώνουν μορφές συλλογικότητας, αλληλεγγύης και αγώνα. Χωρίς αυτές τις ρίζες δεν υπάρχει αριστερά. Στις αντιφατικές μικροκοινωνίες, τις οποίες δυναστεύουν ο δικομματισμός και η οργανώτρια εξουσία  της κοινής γνώμης – τα ΜΜΕ, εδώ, μέσα στις ανάγκες και τους προβληματισμούς του κόσμου , συγκροτήθηκε το τρίτο ρεύμα, που τόσο εύστοχα περιγράφει ο Νίκος  Φίλης στην Αυγή  της Τρίτης 17 / 10.

Δεν θα μπορούσε, όμως, ν’ αποκτήσει τα γενικά πολιτικά χαρακτηριστικά, που ευδιάκριτα συνδέουν όλα τα αυτοδιοικητικά σχήματα καθώς και τη μαζική απήχηση που είδαμε στις εκλογές, χωρίς σημαντικές πολιτικές αποφάσεις, οι οποίες απελευθέρωσαν τις ζωντανές δυνάμεις του χώρου μας και τους επέτρεψαν να εμφανιστούν στην κοινωνία με αξιοπρέπεια, με την ταυτότητα του πολιτικού μας σχεδίου και τις μάχιμες ιδέες ενός άλλου εφικτού κόσμου.

Επειδή η αριστερά είναι συχνά αγνώμων στους ανθρώπους της και αμνήμων στα εγχειρήματα που κατά καιρούς αναλαμβάνει, χρειάζεται να υπενθυμίσουμε ότι 15 μήνες πριν είχαν αναληφθεί ενωτικές πολιτικές πρωτοβουλίες με αφετηρία τον ΣΥΡΙΖΑ και την Πρωτοβουλία για τη Συσπείρωση της Αριστεράς. Υπήρξαν τότε διαφωνίες προσέγγισης και επιθέσεις σ’ αυτούς/ες που προβάλλουν σταθερά τα αριστερά αυτονόητα, πλην θεωρούνται ότι διαταράσσουν διαφόρου τύπου ισορροπίες, παγιωμένες καταστάσεις και επετηρίδες. Αλλά, τελικά, ένας διαφορετικός άνεμος έδωσε αέρα στα πανιά μας. Ξεκινήσαμε το ταξίδι.

Όσοι/ες αγωνιστήκαμε γι’ αυτή την προοπτική, εντός και εκτός των οργανώσεων του χώρου μας, προτάσσοντας ταυτόχρονα την ενωτική αντίληψη στο πλαίσιο των συλλογικών αποφάσεων για όλους ανεξαίρετα τους συμμετέχοντες ανεξαρτήτως άποψης , ξέρουμε καλά ότι οι κατακτήσεις μας είναι εύθραυστες. Ότι χρειάζεται μακριά πορεία στη συνέπεια και τον χρόνο. Ότι το κεντρικό πολιτικό στίγμα του χώρου υπόκειται συνεχώς στην πολιτική του Συνασπισμού, ο οποίος συνηθίζει να παλινωδεί, και ως εκ τούτου οι επιδόσεις μας οριοθετούνται  σ’ ένα βαθμό ανεξάρτητα από τις τοπικές προσπάθειες και δυνατότητες. Ότι οι ιδέες μας είναι ακόμα ανεπαρκείς και οι δεσμοί με την κοινωνία ασταθείς, ενίοτε για λόγους ανεξάρτητους από την ορθότητα των επιλογών μας. Ότι, τελικά, μετά από την ιστορική ήττα χρειάζεται να κτίσουμε την αριστερά από την αρχή. Γι’ αυτό ευτυχώς γίνονται βήματα παγκόσμια κι εμείς ακολουθούμε αυτό τον βηματισμό. Δεν υπάρχει καμιά συνταγή γρήγορης απόδοσης της πολιτικής μας και όσοι κατά καιρούς φαντασιώνονται μεγάλες επιδόσεις της αριστεράς με ξένα δάνεια, δεν κάνουν τίποτε άλλο από το να την οδηγούν στην αφάνεια.

Σε μια συγκυρία, λοιπόν, σκληρού νεοφιλελευθερισμού, με την αξιοπιστία της κυβέρνησης στο ναδίρ και την αναξιοπιστία της μείζονος αντιπολίτευσης στο ζενίθ, στις αυτοδιοικητικές εκλογές που επιτρέπουν χαλάρωση του δικομματισμού, η ανανεωτική ριζοσπαστική και οικολογική αριστερά κέρδισε μια πρώτη νίκη. Ορισμένα σχήματά μας αξιοποίησαν ιδιαίτερα ευνοϊκές περιστάσεις και προχώρησαν πέραν του μέσου όρου των δυνατοτήτων μας . Χαιρόμαστε πολύ γι’ αυτό. Θα πρέπει, όμως, να μας ενθαρρύνει περισσότερο το ότι το Λιμάνι της Αγωνίας , που θεωρούμε ως αυτοδιοικητικό υπόδειγμα, άντεξε σε συνθήκες ακραίας πόλωσης και παραμένει η τρίτη δύναμη στον Πειραιά. Το ίδιο άντεξε και η δημοτική κίνηση της Θεσσαλονίκης, επιτυγχάνοντας να θέσει στο επίκεντρο της πολιτικής το μείζον θέμα της καταστροφής της πόλης από την υποθαλάσσια αρτηρία και να αποτρέψει κατ’ αρχήν την προώθησή της.

 Τα δημοτικά και νομαρχιακά σχήματα έχουν μακρύ ταξίδι μέσα στην κοινωνία, την πολιτική, τα κινήματα και τους θεσμούς για να σταθεροποιήσουν την παρουσία τους και να διευρύνουν την επιρροή τους. Για να γίνουν πολιτικά αυτόνομες οντότητες, ανοιχτές στους πολίτες και με ριζοσπαστικά κινηματικά χαρακτηριστικά.

Θεμελιώδης προϋπόθεση της οικοδόμησης των αυτοδιοικητικών κινήσεων είναι η απόλυτη προσήλωση στους δημοκρατικούς κανόνες της ισοτιμίας των συμμετεχόντων «μελών» και του αλληλοσεβασμού των οργανώσεων που τις στηρίζουν , διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την πολιτική τους αυτοτέλεια. Οι παραπάνω αρχές δεν επικρατούν, όμως, σε κάθε περίπτωση, όπως για παράδειγμα στην παρουσίαση των αποτελεσμάτων και στις ερμηνείες τους. Ο Συνασπισμός, αρκετά νωρίς, έσπευσε να κατοχυρώσει στις καρτέλες των ανακοινώσεων από την τηλεόραση την αποκλειστικότητα των κινήσεων συνεργασίας. Η Αυγή ανέφερε μόνο τον Συνασπισμό και ο σταθμός  Στο κόκκινο υπήρξε βασιλικότερος το βασιλέως, με αποτέλεσμα να υπάρξει σωρεία ομόφωνων αντιδράσεων από τις αυτοδιοικητικές κινήσεις και να ζητηθεί συγγνώμη από την Αυγή.

Όσον αφορά τις εκτιμήσεις των αποτελεσμάτων στην τηλεόραση, αυτές τις ανέλαβαν οι κατά  Γ.Β. « καρεκλοκένταυροι της Κουμουνδούρου » ( Γιώργος Βότσης, Ελευθεροτυπία). Τι κι αν εκατοντάδες άνθρωποι έδωσαν τα πάντα σ’ αυτή τη  μάχη και γνωρίζουν από πρώτο χέρι τι να πουν στους πολίτες. Τι κι αν ο πρώτος αφανής ήρωας των ενωτικών αριστερών εγχειρημάτων, ο Βαγγέλης Αποστόλου, είναι και αυτός ανώτατο στέλεχος του Συνασπισμού και υπεύθυνος αυτοδιοίκησης. Οι ομιλητές, πλην του Μανόλη Γλέζου που είχε στρατευθεί με το γνωστό του πάθος στον αυτοδιοικητικό αγώνα, και του Μάκη Μπαλαούρα, που την τελευταία στιγμή επιστρατεύτηκε, μετά από πίεση, για να σπάσει τον μονοκομματισμό εντός της συνεργασίας, επελέγησαν όλοι σύμφωνα με τις τάσεις του Συν. και όχι μεταξύ αυτών που συμμετείχαν και αγωνίστηκαν με τα αυτοδιοικητικά σχήματα. Μοιάζει λίγο προκλητικό να καλούμε τους ενεργούς πολίτες να μπουν στο παιχνίδι της πολιτικής και οι δικοί μας ενεργοί πολίτες να παρακάμπτονται στο θεωρούμενο ως υψηλό επίπεδο πολιτικής. Αχ  Αριστερά ! το όνομά σου φαίνεται ότι είναι (μικρο)εξουσία.

Εξίσου παράδοξη, αν όχι απολύτως ασυνάρτητη, μοιάζει και η δήλωση του Α. Αλαβάνου, το βράδυ των εκλογών, που ευχαριστεί « τις προσωπικότητες, με αφετηρία τον σοσιαλιστικό χώρο , που μας εμπιστεύτηκαν να συνεργαστούμε όπως ο Γιάννης Πανούσης, ο Στρατής Πλωμαρίτης , ο Γιάννης Δημαράς στην Πάτρα » .

Μόνο η ανάγκη να συμπεριλάβει στην ανακοίνωση ό,τι κάθε τάση του κόμματός του φαίνεται να ορίζει ως άνοιγμα στο σοσιαλιστικό χώρο, μπορεί να οδηγήσει στο ίδιο σακί τον Σ. Πλωμαρίτη, που τοποθετείται αριστερά του Συνασπισμού, τον Γ. Πανούση με συνεπή κριτική στάση απέναντι στο ΠΑΣΟΚ, που το έχει προ πολλού εγκαταλείψει και τον Γ. Δημαρά ο οποίος παραμένει ΠΑΣΟΚ και ηγείται αποφάσεων για την πόλη και το λιμάνι της Πάτρας  με τις οποίες συγκρούεται η πολιτική όλων των αυτοδιοικητικών μας σχημάτων.   

Θα τελειώσω με μια μικρή αναφορά για την Ανοιχτή Πόλη, στην οποία η ΑΚΟΑ πίστεψε από την πρώτη στιγμή, όταν πολλοί μας λοιδορούσαν, και έδωσε αφανώς ό,τι περισσότερο μπορούσε να προσφέρει. Η εικόνα που προβάλλει η πλειοψηφία των ΜΜΕ και ορισμένα στελέχη του Συν. δεν είναι πραγματική. Ο Αλέξης Τσίπρας δεν είναι Μπουτάρης ούτε Δημαράς, ένας τύπος δηλαδή που την σπάει προς στιγμήν στα κόμματα. Η συγκροτημένη και σαφώς διακριτή του παρουσία, και όχι η τηλεοπτική του λάμψη, διαμορφώθηκε πάνω σ’ ένα συλλογικό σχέδιο εκατοντάδων ανθρώπων και άντλησε πάθος από το δίκαιο του αλληλέγγυου κοινού αγώνα. Δεκάδες αντιπρόσωποι των αυτοδιοικητικών μας σχημάτων σε όλη την Ελλάδα, από όλες τις ηλικίες και από τα δύο φύλα, θα απέδιδαν ανάλογες εικόνες αλλά δεν είχαν την ευκαιρία να παρουσιαστούν στο γυαλί.

Η Ανοιχτή Πόλη προϋπήρξε της δεκάμηνης συγκρότησής της και της υποψηφιότητας Τσίπρα και θα συνεχίσει ως συλλογικό και αλληλέγγυο σχήμα, εφόσον εμβαθύνει ουσιαστικά στην εσωτερική δημοκρατία και οριοθετηθεί από συμπεριφορές παραγόντων που ψηφοθηρούν και κάνουν (μικρο)πολιτική προσωπική καριέρα σε βάρος θεμελιωδών φυσιογνωμικών χαρακτηριστικών της κίνησης.

Βαδίζουμε, λοιπόν, σταθερά στον αυτόνομο αυτοδιοικητικό δρόμο της δικής μας αριστεράς, με την αισιοδοξία της δικαίωσης  σε μια από τις πολλές μάχες που έχουμε δώσει. Αλλά για το κοινό μέλλον πρέπει να συζητήσουμε νηφάλια και εξαντλητικά.

* Η Ελένη Πορτάλιου συμμετείχε στο ψηφοδέλτιο

  της Ανοιχτής Πόλης  για τον δήμο της Αθήνας