Ομιλία της Ε. Πορτάλιου, πλατεία Βαρνάβα, Παγκράτι , 27/10/2013

Αγαπητοί συμπολίτες, αγαπητές συμπολίτισσες

Αύριο είναι η επέτειος της Απελευθέρωσης της πόλης μας – της Αθήνας – από τον φασισμό. 12 Οκτωβρίου 1944! Ένα μήνα πριν είχαν απελευθερωθεί οι συνοικίες από τις δυνάμεις του εφεδρικού ΕΛΑΣ, που είχε εγκαταστήσει συνοικιακά φρουραρχεία και είχε πολιορκήσει το γερμανοκρατούμενο κέντρο της πρωτεύουσας. Η απελευθέρωση της Αθήνας γιορτάστηκε μέσα σ’ ένα παραλήρημα λαϊκού ενθουσιασμού. Τουλάχιστον 300.000 πολίτες, οργανωμένοι στο ΕΑΜ, έλαβαν μέρος στη μεγαλειώδη παρέλαση της νίκης, της οποίας η κεφαλή βρισκόταν στον Άγνωστο Στρατιώτη και το τέλος στη διασταύρωση των οδών Γ΄ Σεπτεμβρίου και Αγίου Μελετίου.

Η νίκη ενάντια στο Γερμανικό ναζισμό δεν έπεσε από τον ουρανό. Από το 1940 μέχρι το 1944 ο ελληνικός λαός έδωσε τη μάχη με όλα τα μέσα και με το όπλο στο χέρι, στις πόλεις και τα βουνά, εναντίον των Ιταλών, Γερμανών και Βούλγαρων κατακτητών.

Η Αθήνα, κάτω από τη γερμανική κατοχή και τη θηριώδη τρομοκρατία, αντιστάθηκε ηρωικά για την επιβίωση και την ελευθερία, μέσα από τις οργανώσεις του ΕΑΜ, της ΕΠΟΝ, της ΕΚΚΑ, με μια ασύλληπτη σε μέγεθος και έμπνευση λαϊκή πρωτοβουλία.

Σε καμιά άλλη κατεχόμενη χώρα δεν αναπτύχθηκε τόσο πολύ το κίνημα μέσα στις πόλεις. Πουθενά δεν υπήρξαν τόσο μεγάλες λαϊκές κινητοποιήσεις όσο οι απεργίες και τα συλλαλητήρια στην Αθήνα.

Η Αθήνα πλήρωσε βαρύ τίμημα αίματος σε βασανιστήρια, εκτελέσεις και χιλιάδες θανάτους από πείνα. Όμως εδώ κατέβηκε από την Ακρόπολη η Γερμανική σβάστικα από τον Μανώλη Γλέζοι και τον Λάκη Σάντα, εδώ έγινε η πρώτη πολυπληθής απεργία υπαλλήλων και η μεγαλειώδης κινητοποίηση κατά της επιστράτευσης των Ελλήνων από το Ράϊχ, που υποχρέωσε την Ελληνική Κυβέρνηση σε οπισθοχώρηση.

Η φωνή της Αντίστασης μιλούσε με το χωνί, με τις παράνομες εκδόσεις διανοούμενων και καλλιτεχνών, με τις θεατρικές παραστάσεις και τους ζωγραφικούς πίνακες στους τοίχους, που δημιουργούσαν νέοι καλλιτέχνες υπό την προστασία ένοπλων ομάδων.

Η ταραγμένη σύγχρονη ελληνική ιστορία είναι ιστορία αντίστασης ενάντια στο φασισμό, τις δικτατορίες, τους πολέμους. Ο αγώνας για την ελευθερία τέμνεται με τον αγώνα για το ψωμί και τη δημοκρατία.

Στις μέρες μας αποδεικνύεται ότι ο φασισμός δεν έχει πεθάνει. Το αυγό του φιδιού έχει σπάσει προ πολλού και το φίδι εδώ και αρκετά χρόνια κυκλοφορούσε ελεύθερο. Όσοι ζήσαμε από κοντά τη φαιά πανούκλα των νεοναζί έχουμε υποχρέωση να μιλήσουμε για όσα πέρασαν μπροστά από τα μάτια μας. Σήμερα έχει αρχίσει η εξάρθρωση της εγκληματικής ναζιστικής οργάνωσης Χρυσή Αυγή και αυτό αποτελεί νίκη του αντιφασιστικού κινήματος. Άφωνη η κοινωνία παρακολουθεί τα κατά συρροήν εγκλήματα. Όμως η Χρυσή Αυγή δεν αναπτύχθηκε από μόνη της. Αυτοί που της έδωσαν έδαφος ν’ αναπτυχθεί είναι : το κυβερνητικό κόμμα της ΝΔ που ήθελε να συγκυβερνήσει μαζί της, τα ΜΜΕ που την αναγόρευσαν σε προνομιακό συνομιλητή και ένα μέρος της δικαιοσύνης που καθυστερούσε να δικάσει Χρυσαυγίτες κατηγορούμενους ή να διερευνήσει παράνομες πράξεις.

Στο διάστημα αυτό έγιναν πολλά εγκλήματα στις περιοχές γύρω από την Ομόνοια, την Πλατεία Βάθη, τη Βικτώρια, τον Άγιο Παντελεήμονα, την Κυψέλη και τα Πατήσια. Έγιναν επιθέσεις σε μαγαζιά μεταναστών, εδώ δίπλα μας στο Νέο Κόσμο και σε άλλα σημεία της πόλης μας. Εκατοντάδες σπίτια μεταναστών στοχοποιήθηκαν και σημάνθηκαν. Από πού, όμως, ξεκίνησε και πως έδρασε στην Αθήνα, την ιστορική αντιφασιστική πόλη, η εγκληματική αυτή οργάνωση ; Η Χρυσή Αυγή, είτε φανερά είτε μέσα από ομάδες «αγανακτισμένων κατοίκων» κατέλαβε αρχικά την πλατεία Αγίου Παντελεήμονα, έδιωξε τον ιερέα της εκκλησίας, προπηλάκισε τον πρόεδρο της Δημοκρατίας που ήρθε στη συναυλία του Μεγάρου Μουσικής και άρχισε να χτυπά και να τραυματίζει μετανάστες.

Ένας αυτοσχέδιος υπόγειος χώρος ισλαμικής λατρείας πυρπολήθηκε και λίγο αργότερα η πλατεία Αττικής κατελήφθη από τραμπούκους, που χτύπησαν μεταξύ άλλων 3 γνωστούς σκηνοθέτες του κινηματογράφου. Θυμίζω ότι η Χρυσή Αυγή είχε απαγορεύσει την προεκλογική συγκέντρωση – αυτοδιοικητικές εκλογές, 2010 – στην πλατεία Αγίου Παντελεήμονα στην Ελεύθερη Αττική και την Ανοιχτή Πόλη, πράγμα που δεν κατάφεραν να επιβάλουν και έτσι έσπασε για λίγο, με μαζικό τρόπο, η Χρυσαυγίτικη κατάληψη του χώρου. Προηγούμενες προσπάθειες αποκατάστασης της ελεύθερης λειτουργίας του, με πολιτιστικές εκδηλώσεις και συζητήσεις, είχαν δεχθεί τις άκρως επικίνδυνες επιθέσεις της οργάνωσης – παράδειγμα η διακοπή της παρουσίασης του βιβλίου του γνωστού δημοσιογράφου Γκαζμέντ Καπλάνι, κάτω από άγριους ξυλοδαρμούς. Η παιδική χαρά με παιδιά μέσα πολιορκήθηκε από Χρυσαυγίτες, το Α.Τ. ολιγώρησε και κινδύνευσαν ανθρώπινες ζωές. Η δημοτική σύμβουλος της Ανοιχτής Πόλης Μαρία Κανελλοπούλου προπηλακίστηκε και υπέστη καρδιακό σοκ, ενώ επανειλημμένα δέχθηκαν επιθέσεις αντιφασίστες ακτιβιστές.

Στοχοποιήθηκαν εκλεγμένα μέλη της Ανοιχτής Πόλης στο δημοτικό συμβούλιο Αθήνας και το διαμερισματικό συμβούλιο του 6ου διαμερίσματος από τους Μιχαλολιάκο και Παναγιώταρο. Στις πρόσφατες εκλογές έγινε εμπρησμός στον κινηματογράφο Τριανόν, που πραγματοποιούσε πολιτιστικές εκδηλώσεις. Το πιο σοβαρό όμως απ’ όλα ήταν τα πογκρόμ εναντίον μεταναστών με εκατοντάδες τραυματίες που έχουν καταγράψει οι Γιατροί του Κόσμου. Τα περιστατικά βίας είναι αναρίθμητα. Θα σταματήσω εδώ. Θέλω, όμως, να κάνω γνωστό ότι η Χρυσή Αυγή δεν πραγματοποιούσε μόνο επιθέσεις εναντίον μεταναστών και αντιφασιστών. Ταυτόχρονα συμμετείχε σε πλήθος παράνομες δραστηριότητες, όπως διακίνηση ναρκωτικών, καταναγκαστική πορνεία, λαθρεμπόριο, προστασία, ξέπλυμα μαύρου χρήματος.

Η αντιφασιστική απάντηση υπήρξε και ήταν  μαζική. Ήρθε μέσα από σειρά οργανώσεων και εναλλακτικών χώρων : Κίνηση Κατοίκων 6ου Διαμερίσματος, Ανοιχτή Αγορά Κυψέλης, Κίνηση Απελάστε τον Ρατσισμό, Κυριακάτικο Σχολείο Μεταναστών, Βίλλα Αμαλίας, πολιτιστικό στέκι Action Congo, Κινηματογραφική Λέσχη, Ανοιχτή Πόλη, κίνηση συντονισμού «Ποτέ Ξανά», ομάδες του αντιεξουσιαστικού χώρου, ΚΕΕΡΦΑ. Όλες αυτές οι οργανώσεις, κινήσεις και πρωτοβουλίες έδρασαν μαζί και χωριστά με ένα βασικό στόχο : να αποτρέψουν εγκλήματα και να αποδομήσουν τη Χρυσή Αυγή και την επιρροή της στις γειτονιές Βικτώρια, Κυψέλη, Πατήσια, συνομιλώντας με τους κατοίκους και αναλαμβάνοντας αντιφασιστικές και πολιτιστικές δράσεις. Έτσι η Χρυσή Αυγή δεν κατάφερε να καταλάβει τις πλατείες Βικτωρίας, Καραμανλάκη, Αμερικής, Αγ. Νικολάου, το κέντρο της Κυψέλης και τα πάρκα στον άξονα της Πατησίων. Η Ανοιχτή Αγορά Κυψέλης ήταν μια μόνιμη αντιφασιστική εστία με συνεχείς πολιτιστικές, κοινωνικές εκδηλώσεις και το υποδειγματικό Σχολείο Μεταναστών.

Επανειλημμένα έγιναν πορείες και συγκεντρώσεις στις γειτονιές που ανέφερα. Για παράδειγμα, όταν ο Περίανδρος, που τραυμάτισε βαρύτατα τον Δημήτρη Κουσουρή, ανακοίνωσε εκδήλωση στη Φωκίωνος Νέγρη, μια μαζική αντιφασιστική συγκέντρωση απέτρεψε την πραγματοποίησή της. Πρόσφατα, το δίκτυο αλληλεγγύης «Το μυρμήγκι» και το Κίνημα Χωρίς Μεσάζοντες λειτουργούν στην Κυψέλη όχι μόνο ως θεσμοί υποστήριξης στην κρίση αλλά και ως δίαυλοι επικοινωνίας και θετικών δράσεων, κατ’ επέκταση ως αντίβαρο για την αντιμετώπισή του φασισμού. «Το μυρμήγκι» υπέστη εμπρηστική φασιστική επίθεση, απέναντι στην οποία υπήρξε αντίδραση με πορεία και ενημέρωση στη γειτονιά.

Τι συμπέρασμα προκύπτει από τη μέχρι σήμερα εμπειρία ; Η αντιμετώπιση της φασιστικής προπαγάνδας πρέπει να εστιάζει στην ανάδειξη των αιτίων κατάρρευσης της ζωής των ανθρώπων και της πόλης. Δεν είναι οι μετανάστες πρόβλημα αλλά οι μνημονιακές πολιτικές. Υπάρχει λύση και αυτή πρέπει να αναδεικνύουμε. Αγωνιζόμαστε για την  απελευθέρωση της κοινωνίας και της χώρας από την κυβέρνηση και την τρόϊκα. Το δικό μας εναλλακτικό σχέδιο βασίζεται στην κοινωνικότητα, τη συλλογικότητα και την αλληλεγγύη των πληττόμενων λαϊκών τάξεων. Πρέπει ταυτόχρονα να αναδεικνύουμε τη σύμπλευση της Χρυσής Αυγής με την εργοδοσία και το μεγάλο κεφάλαιο και την αποχή της από κάθε συλλογική κοινωνική αντίσταση. Όμως, όλ’ αυτά πρέπει να γίνονται επιτόπου, στις γειτονιές της Αθήνας, εκεί που ζουν, εργάζονται σκληρά ή υποφέρουν από την ανεργία, οι άνθρωποι της διπλανής πόρτας. Όχι με τη μορφή πλύσης εγκεφάλου αλλά με τη δημιουργία χώρων συνεύρεσης, διαλόγου, επικοινωνίας και συμμετοχής των ίδιων των κατοίκων. Αυτός είναι ο δικός μας έμπρακτος αντιφασισμός. Τώρα που η εξάρθρωση της Χρυσής Αυγής έχει ξεκινήσει επιστρέφουμε στους χώρους που είχε μετατρέψει σε εστίες φόβου και αίματος. Επιστρέφουμε για να συμβιώσουμε, για να συζητήσουμε, για να οργανώσουμε την αντίστασή μας ενάντια στον πραγματικό εχθρό, που είναι οι μνημονιακές πολιτικές, κρατώντας σταθερά ανοιχτό το μέτωπο ενάντια στο φασισμό.