Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Εποχή, 19/9/2004

Ένας από τους βασικούς λόγους της αντίθεσης πολλών με τη διεξαγωγή των Ολυμπιακών Αγώνων στη χώρα μας ήταν η εικόνα του αστικού και φυσικού τοπίου την επόμενη μέρα. Δυστυχώς η φαντασία των νεοελλήνων, των διαμορφωτών της κοινής γνώμης τους και των πολιτικών, της αριστεράς μη εξαιρουμένων, τρέφεται από τα αισθητικά και πολιτιστικά πρότυπα της γενικευμένης κακογουστιάς και της επιθετικής ασυναρτησίας που διατρέχουν την Ελλάδα απ’ άκρη σ’ άκρη, συμπιέζοντας προγενέστερους αξιόλογους αρχιτεκτονικούς και φυσικούς θηλάκους.  

Το να θαυμάζει π.χ. κανείς τα έργα του παραλιακού μετώπου και να νιώθει συμφιλιωμένος με την ολέθρια συγκέντρωση ακαλαίσθητων και ογκωδέστατων κατασκευών, ακριβώς μπροστά από την επίπεδη έκταση της θάλασσας, σημαίνει ότι δεν έχει καμιά μνήμη του ελληνικού χώρου, δεν έχει ταξιδέψει πουθενά στον κόσμο και επιπλέον δεν διανοείται την έκταση και το βάθος του ελλείμματος της παιδείας του.

Τώρα, λοιπόν, μαζί με τα χρέη, τις κάμερες, το ντόπινγκ, τον εθνικό ανδρισμό, μάς έμειναν και τα Ολυμπιακά Έργα. Όταν λέμε Ολυμπιακά Έργα δεν εννοούμε τις απολύτως αναγκαίες υποδομές για τις συλλογικές μεταφορές (μετρό, τραμ, προαστειακός), που απορρόφησαν ένα ελάχιστο ποσοστό των συνολικών δαπανών και οι οποίες δεν χρειάζονταν τους αγώνες για να γίνουν. Τα μαζικά μέσα μεταφοράς, είναι μία τρέχουσα πραγματικότητα σε όλες τις ευρωπαϊκές πόλεις αλλά στη χώρα μας, με τον επαρχιωτισμό των αρμοδίων, το πιο μικρό αυτονόητο έργο χαρακτηρίζεται καινοτομία. Εδώ πρέπει να επισημάνουμε ότι ο σχεδιασμός του τραμ ως Ολυμπιακού Έργου, δηλαδή ανεξάρτητα από τις ανάγκες συγκοινωνιακής εξυπηρέτησης της πόλης, το έχει καταστήσει μη λειτουργικό και κινδυνεύει σχεδόν να περιπέσει σε αχρηστία. 

Με τον όρο Ολυμπιακά Έργα εννοούμε για παράδειγμα έργα εμβαδού 443.267 τ.μ.  που πραγματοποιήθηκαν σε γήπεδα συνολικής επιφάνειας 4.350.825τ.μ. και  κόστισαν 978.000.000 € . Αναφέρομαι μόνο στα 16 έργα με φορέα υλοποίησης τα Υπουργεία Πολιτισμού και ΠΕΧΩΔΕ, από τα οποία τα 14 έχουν ενταχθεί στο διαχειριστικό πρόγραμμα της Ολυμπιακά Ακίνητα Α.Ε. ( Κλειστό Γήπεδο Νίκαιας, Κλειστό Γήπεδο Γαλατσίου, Κλειστό Γήπεδο Άνω Λιοσίων, Βασικό Κέντρο Τύπου, Κέντρο Ιππασίας Μαρκόπουλου, Κέντρο Σκοποβολής Μαρκόπουλου, Παμπελοποννησιακό Στάδιο Πάτρας, Παγκρήτιο Στάδιο Ηρακλείου, Πανθεσσαλικό Στάδιο Βόλου, Διεθνές Κέντρο Ραδιοτηλεόρασης, Κλειστό Γήπεδο Φαλήρου, Γήπεδο Μπιτς Βόλεϊ, Μαρίνα Φαλήρου, Συγκρότημα στο Γουδί, Κωπηλατοδρόμιο Σχινιά, Κέντρο Κανό Καγιάκ Σλάλομ. )  Τα στοιχεία έχουν ληφθεί από την Ελευθεροτυπία 1– 9 – 2004.

Αυτές οι πρώτης προτεραιότητας και υψηλής αισθητικής υποδομές (!) φαίνεται ότι θα συγκίνησαν και τον πρόεδρο του Συνασπισμού που έσπευσε να δηλώσει ότι υπερβάλλαμε στην αντίθεσή μας με τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Η αλήθεια είναι ότι ο ίδιος προσωπικά ούτε διεφώνησε ούτε υπερέβαλε ποτέ, όμως αυτό δεν αφορά το μέλλον των Ολυμπιακών Έργων αλλά την τραγική κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει η αριστερά.

Από την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ με δύο νόμους που αφορούσαν τη μεταολυμπιακή αξιοποίηση των Ολυμπιακών Εγκαταστάσεων είχε ιδρυθεί η Ολυμπιακά Ακίνητα Α.Ε. και καθοριστεί η λειτουργία της. Η εταιρεία αυτή, καθώς δεν ανήκει στο δημόσιο και τον ευρύτερο δημόσιο τομέα, μπορεί να πωλεί και να εκμισθώνει τα ακίνητα που θα της μεταβιβαστούν με Υπουργικές Αποφάσεις αδιαφανώς και ανέλεγκτα από το Κοινοβούλιο και τη Διοικητική Δικαιοσύνη. Έχει δηλαδή δημιουργηθεί μια εταιρεία που θα λειτουργεί με δυσμενέστερους όρους από την  Ελληνικά Τουριστικά Ακίνητα Α.Ε. (ΕΤΑ Α.Ε.) της οποίας ο βίος και η πολιτεία είναι γνωστά και απ’ ότι φαίνεται θα συνεχιστούν με τη νέα κυβέρνηση.

Η ΝΔ , παρά τις καταγγελίες του νόμου  που αφορά τα Ολυμπιακά Ακίνητα Α.Ε., όταν ήταν στην αντιπολίτευση, ενίσχυσε με τον πρώτο Ολυμπιακό νόμο που έφερε στη Βουλή αμέσως μετά τις Ευρωεκλογές τον ιδιωτικό και ανέλεγκτο χαρακτήρα της εταιρείας.

Θα πείτε, αν δεν μπορεί να εφαρμοστεί η μόνη πραγματικά ριζοσπαστική θέση του Μιχάλη Παπαγιαννάκη να γκρεμιστούν ορισμένα έργα, ώστε να απελευθερωθούν πλήρως χώροι όπως ο Ιππόδρομος και το Ελληνικό (Αυγή , 5 / 9 /2004 ), ας εκμισθώσει τα μεγαθήρια που της ανήκουν η Ολυμπιακά Ακίνητα Α.Ε. και ας δοθούν τα χρήματα  για περιβαλλοντικές ή αστικές αναπλάσεις.

Δυστυχώς δεν έχουμε μπροστά μας εκδοχές επιλογών όπως οι παραπάνω. Στο επίπεδο των αρμοδίων δεν σκέφτονται τέτοιες λύσεις, αντίθετα διαφαίνονται πολύ δυσοίωνες εξελίξεις.

Τα αθλητικά κτίρια δεν ενδιαφέρουν κανένα ιδιώτη γιατί δεν θα κερδίσει από τη λειτουργία τους. Αντίθετα ενδιαφέρουν προνομιακοί Ολυμπιακοί Πόλοι (όλη η παραλία του Φαληρικού όρμου, ο χώρος του πρώην Ιπποδρόμου, η παραλία και μέρος του πρώην Αεροδρομίου Ελληνικού, ο χώρος του νέου Ιπποδρόμου στο Μαρκόπουλο και το Κωπηλατοδρόμιο στο Σχινιά) που μπορεί να γίνουν κερδοφόροι υπό την προϋπόθεση νέας δόμησης χώρων για ανταποδοτικές χρήσεις. Ο Ολυμπιακός Νόμος 2730 προβλέπει ήδη υψηλούς συντελεστές δόμησης και εντατικές χρήσεις μεταολυμπιακά σε όλες τις περιπτώσεις εκτός από τον Φαληρικό Όρμο.

Ο μεγάλος δηλαδή κίνδυνος είναι, αυτό που σχεδιαζόταν να γίνει όταν ξεκινούσαν οι διαδικασίες κατασκευής των έργων (το να δοθούν σε ιδιώτες υπό την προϋπόθεση συμπλήρωσής τους με κερδοφόρα δόμηση πλην των καθεαυτό αθλητικών εγκαταστάσεων), να συμβεί εκ των υστέρων και οι περιβαλλοντικές ζημίες να πολλαπλασιαστούν. Είναι σίγουρο ότι η κυβέρνηση θα ενδιαφερόταν να πωλήσει ή να εκμισθώσει σε ιδιώτες έργα που θα αποδώσουν ταμειακά οφέλη, πολύ περισσότερο που υπάρχει η ανάγκη ν΄ αντιμετωπιστεί άμεσα το κόστος συντήρησης των έργων.

Το κόστος συντήρησης εμφανίζεται υπέρογκο – 80 δις ευρώ ετησίως και από αυτή την άποψη υπάρχει ενδιαφέρον ορισμένα μη κερδοφόρα έργα να δοθούν ( για να κυριολεκτούμε να φορτωθούν) στους δήμους, οι οποίοι όμως αδυνατούν να εξασφαλίσουν το λειτουργικό κόστος ακόμα και για εγκαταστάσεις επωφελείς για τους δημότες τους. Χαρακτηριστικές είναι οι δηλώσεις του δημάρχου Π. Φαλήρου κ. Χατζηδάκη ότι η χρήση των εγκαταστάσεων του χάντμπολ, και του τάε κβον ντο θα εξαρτηθεί από το αν θα μπορέσει ο Δήμος, μόνος του ή σε συνεργασία με τους όμορους Δήμους, να επωμιστεί  τα έξοδα συντήρησης και λειτουργίας. 

Ήδη, πάντως,  ο πρόεδρος της Ολυμπιακά Ακίνητα Α.Ε. δηλώνει ότι είναι σε επαφή με επιχειρηματίες αλλά δεν μπορεί ν΄ ανοίξει τα χαρτιά του και το ΠΑΣΟΚ στην πρότασή του για τη μείωση του κόστους λειτουργίας των εγκαταστάσεων λέει τα εξής επικίνδυνα :  Βασική κατεύθυνση στα περισσότερα από τα Ολυμπιακά Έργα ήταν η πρόταση ενός «μίγματος» χρήσεων με εμπορικό, πολιτιστικό και ψυχαγωγικό περιεχόμενο. Θα μπορούσε, ενδεχομένως, να επιλεχθεί ένα μέρος από τις χρήσεις αυτές, τα οποίο θα ήταν περισσότερο επωφελές οικονομικά (σενάριο εκτεταμένης εμπορικής αξιοποίησης). Ωστόσο, ένας συνδυασμός χρήσεων είναι αυτός που θα μεγιστοποιούσε τα συνολικότερα οφέλη (κοινωνικά κι οικονομικά) από τη λειτουργία των εγκαταστάσεων.

Τούτων δεδομένων, πιστεύω, ότι θα πρέπει να διαμορφωθεί μια κοινή πολιτική φορέων και ατόμων, που ενδιαφέρονται για το δημόσιο συμφέρον, τη δημόσια περιουσία και το περιβάλλον στο θέμα των Ολυμπιακών Εγκαταστάσεων. Απ΄ αυτή την άποψη καταθέτω προς συζήτηση ορισμένες αρχές για τη μεταολυμπιακή χρήση τους.

  • Δεν θα πρέπει να γίνει αποδεκτό ούτε ένα τετραγωνικό μέτρο νέας δόμησης  συμπληρωματικής των ήδη επιβαρυντικών περιβαλλοντικά εγκαταστάσεων, αντίθετα θα πρέπει να υλοποιηθούν όλα τα σχέδια πράσινου και φύτευσης που έμειναν στα χαρτιά και να κατεδαφιστούν άχρηστες για τις σημερινές λειτουργίες κατασκευές.
  • Δεν θα πρέπει να πωληθεί δημόσια περιουσία.
  • Θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν όλα όσα κτίρια και ανοιχτοί χώροι προσφέρονται για μαζική αναψυχή και άθληση από τους κατοίκους του Λεκανοπεδίου με ελεύθερη πρόσβαση σ΄ αυτές.
  • Θα πρέπει τα κτίρια που περιλαμβάνουν γραφειακούς χώρους να χρησιμοποιηθούν για τη στέγαση δημόσιων υπηρεσιών.
  • Η ενοικίαση και όχι η ληστρική παραχώρηση σε ιδιώτες θα μπορούσε υπό προϋποθέσεις να αφορά τη χρήση ορισμένων εγκαταστάσεων από αθλητικούς φορείς που έχουν καταδυναστεύσει την πόλη διεκδικώντας υπερτοπικούς δημόσιους πνεύμονες ελεύθερων χώρων και πράσινου (ΑΕΚ,  Παναθηναϊκός ).
  • Κάθε περίπτωση εγκατάστασης θα πρέπει να εξεταστεί χωριστά και να ληφθούν υπ΄ όψη οι προτάσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
  • Οπωσδήποτε, πάντως, οι διαδικασίες δεν θα πρέπει να είναι αδιαφανείς και ανέλεγκτες.