Σύμφωνα με την Υπουργική Απόφαση ΥΠΠΟ ΔΝΣΑΚ/81792/2115, ΦΕΚ 1580/Β/16-11-2005, στους λόγους κήρυξης της Δημοτικής Αγοράς Κυψέλης, «εξαιρετικού δείγματος δημοσίου κτηρίου που κατασκευάστηκε την περίοδο του Μεσοπολέμου», αναφέρεται, μεταξύ άλλων, ότι το κτήριο κηρύσσεται διατηρητέο μνημείο γιατί πλην της αρχιτεκτονικής, τυπολογικής και μορφολογικής του αξίας, είναι φορέας της ιστορίας ενός τύπου εμπορίου που η γενικευμένη σύγχρονη εμπορευματοποίηση απαξιώνει και εξαφανίζει».

Η τυπολογική αξία ως προς το αρχιτεκτονικό της σκέλος αφορά στον τύπο των κεντρικών και περιφερειακών δημοτικών αγορών, που διαμορφώνονται ως μεγάλα στέγαστρα με οργανωμένες μονάδες-μαγαζιά, ανοιχτά στον εσωτερικό κεντρικό χώρο. Βλέπε Βαρβάκειος Αγορά, Δημοτική Αγορά Χανίων κλπ. Τα μικρομάγαζα αυτά έκλειναν, σε ορισμένες περιπτώσεις, με σιδεριά. Το στέγαστρο είχε τουλάχιστον δυο μεγάλα ανοίγματα, που, επίσης, έκλειναν τις νυχτερινές ώρες, και ο κόσμος μπορούσε από νωρίς το πρωί έως το βράδυ να διασχίζει την αγορά άσχετα αν θα σταματούσε για να ψωνίσει.

Δηλαδή, οι δημόσιες αγορές, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε άλλες χώρες- για παράδειγμα οι περίφημες Halles στο Παρίσι – ήταν στεγασμένες λαϊκές αγορές κατ’ αντιστοιχία με τις λαϊκές που έχουμε σήμερα στις γειτονιές μας. Η τυπολογία αυτή του ανοιχτού στεγάστρου και του ανοιχτού μαγαζιού – πάγκου, το οποίο κατάγεται από την αρχαιότητα, το μεσαίωνα και την οθωμανική περίοδο, παίζει σημαντικό ρόλο στον τύπο εμπορίου που αναφέρεται το διάταγμα και τον οποίο «η γενικευμένη σύγχρονη εμπορευματοποίηση απαξιώνει και εξαφανίζει». Σύμφωνα πάντα με το διάταγμα «η συναλλαγή ήταν μια πραγματική ανάγκη και οι αγοραστές γνώριζαν τους καταστηματάρχες». Αυτή η οικειότητα που εδράζεται στις κοινωνικές σχέσεις της εποχής, δεν θα μπορούσε να εκφραστεί με άλλη τυπολογία κτηρίου.

Από αυτή την άποψη, το πνεύμα και το γράμμα της κήρυξης της Δημοτικής Αγοράς Κυψέλης ως διατηρητέου μνημείου δεν συνάδει με τη μετατροπή των ανοιχτών μικρομάγαζων σε αίθουσες και γραφεία και του κτηρίου – στεγάστρου σε κλειστό χώρο. Το σχέδιο της Δημοτικής Αγοράς προβλέπει να κλείνουν μόνο τα εξωτερικά μαγαζιά για λόγους ασφαλείας, άλλωστε, είναι και τα μόνα τα οποία έχουν κουφώματα. Είναι σημαντικό ότι η μέχρι σήμερα λειτουργία της με πολιτιστικές, κοινωνικές, παιδαγωγικές, ψυχαγωγικές χρήσεις, σεβάστηκε την τυπολογία του κτηρίου και ανέδειξε απειρία δυνατοτήτων χρήσεων χωρίς να παραβιάζεται ο χαρακτήρας του.

Η δεύτερη παράγραφος του διατάγματος κήρυξης της Δημοτικής Αγοράς ως διατηρητέου μνημείου αναφέρει το παρακάτω .

«Η Δημοτική Αγορά Κυψέλης είναι ένα μοναδικό τοπόσημο για την Κυψέλη, που οι κάτοικοι αναγνωρίζουν αλλά και χρησιμοποιούν, για να προσδιορίσουν και να ορίσουν  την γειτονιά ως έννοια και ταυτόχρονα τη θέση αυτών των ιδίων σε αυτό το συμβολικό χώρο της τοπικής κοινότητας».

Η έννοια του τοπόσημου έχει συμβολικό αλλά και χρηστικό περιεχόμενο. Η μορφολογία του κτηρίου στηρίζει τη συμβολική διάσταση αλλά η λειτουργία του κτηρίου, το πώς οι κάτοικοι το «χρησιμοποιούν» είναι αυτή που επιτρέπει να «προσδιορίσουν και να ορίσουν  την γειτονιά ως έννοια και ταυτόχρονα τη θέση αυτών των ιδίων σε αυτό το συμβολικό χώρο της τοπικής κοινότητας».

Και πάλι, όσον αφορά στον παραπάνω δεδηλωμένο ρητά λόγο της κήρυξης της Δημοτικής Αγοράς Κυψέλης ως διατηρητέου μνημείου, η μέχρι σήμερα συμμετοχική και αυτοδιαχειριστική λειτουργία της και η πολύμορφη μαζική της χρήση από πολύ διαφορετικές ομάδες κατοίκων, έχει δώσει έμπρακτο περιεχόμενο στη γειτονιά ως έννοια και στη σχέση των κατοίκων μαζί. 

Υπενθυμίζουμε ότι το δημοτικό συμβούλιο στη θητεία του 2002-2006 είχε αποφασίσει την κατεδάφιση της Δημοτικής Αγοράς Κυψέλης και την ανέγερση πολυωρόφου γκαράζ. Ευτυχώς με τις κινητοποιήσεις κατοίκων και επιστημονικών φορέων, η Αγορά σώθηκε και κηρύχθηκε διατηρητέο μνημείο.

Αντιμετωπίζοντας την ολιγωρία της νέας δημοτικής αρχής 2006-2010 να λειτουργήσει τον χώρο, οι πολίτες της Κυψέλης με 4.000 υπογραφές αποφάσισαν να την ανοίξουν και να λειτουργεί  με  αποφάσεις της Ανοιχτής  Συνέλευσης των  Κατοίκων.  Το  κτήριο καθαρίστηκε, επισκευάστηκε, συντηρήθηκε, στο πλαίσιο των οικονομικών μέσων που συγκεντρώθηκαν εθελοντικά και  λειτούργησε σε συμμετοχική /αυτοδιαχειριστική βάση, με αφιλοκερδή προσφορά ανθρώπων που αφιέρωσαν απίστευτο χρόνο και τεράστια προσωπική εργασία. Γι’ αυτό και οι εκδηλώσεις της Αγοράς αφορούν όλους τους τομείς της τέχνης, όλα τα κοινωνικά θέματα, όλες τις ηλικίες και όλες τις ομάδες της περιοχής και ευρύτερα της Αθήνας. Το διδακτικό έργο της ελληνικής γλώσσας σε συμπολίτες μας μετανάστες είναι υποδειγματικό, καθώς και το πρόσφατο κοινωνικό έργο αλληλεγγύης – χαριστικά παζάρια, συλλογική κουζίνα – αξιοσημείωτο. Η Δημοτική Αγορά αποτελεί έναν ακόμα δημοκρατικό πόλο αναφοράς σε μια περιοχή όπως η Κυψέλη, που αμαυρώνει η εγκληματική δράση φασιστικών και ρατσιστικών παρακρατικών στοιχείων. Θυμίζουμε ότι οι πλατείες Αγίου Παντελεήμονα και Αττικής έχουν μετατραπεί σε άβατα. Το δημοτικό συμβούλιο πρέπει να εξάρει την αυτόβουλη δράση στην αγορά, υπόδειγμα εθελοντισμού με διάρκεια και αποτελέσματα, τα οποία δεν έχουν αποδώσει θεσμικοί φορείς που λειτουργούν σε επαγγελματική βάση και με υπεραρκετούς πόρους.

Η «Ανοιχτή Πόλη» θεωρεί ότι τόσο από το ίδιο το διάταγμα κήρυξης της Δημοτικής Αγοράς Κυψέλης ως διατηρητέου μνημείου όσο και από τη θετική εμπειρία της λειτουργίας της ως πολιτιστικού και κοινωνικού κέντρου, με απόλυτο σεβασμό στην τυπολογία του κτηρίου, δεν επιτρέπεται και δεν πρέπει η Δημοτική Αγορά να δοθεί σε χρήση για γραφειακές υπηρεσίες του δήμου. Αυτές μπορούν να αναπτυχθούν στο σημερινό διατηρητέο κτήριο της οδού Θήρας και, εφόσον αυτό δεν επαρκεί, να επεκταθούν στη γειτονική, διατηρητέα και ανακαινισμένη κατοικία της Λέλας Καραγιάννη.